10/05/2026
«70 χρόνια από την αγχόνη»
10 Μαΐου 1956
Οι πρώτοι απαγχονισμοί: Μιχαήλ Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου.
Από την αγχόνη περνούν στην Αθανασία.
70 χρόνια σαν σήμερα.
Το Πολιτιστικό Ίδρυμα «Μόδεστος Παντελή», σε συνεργασία με το Μουσείο Φώτη Πίττα και το Ίδρυμα Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-59 στο πλαίσιο της συμπλήρωσης 70 χρόνων από τους πρώτους απαγχονισμούς, πραγματοποίησε χθες Σάββατο, 9 Μαΐου 2026, Επιστημονικό Αφιέρωμα στους απαγχονισθέντες Ήρωες της ΕΟΚΑ με τίτλο «70 χρόνια από την αγχόνη».
Στον χαιρετισμό της η Πρόεδρος του Πολιτιστικού Ιδρύματος «Μόδεστος Παντελή», κ. Άντρη Μοδέστου Παρασκευά, επεσήμανε ότι η εκδήλωση εντάσσεται στον πυρήνα της αποστολής του Πολιτιστικού Ιδρύματος: τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και ιδιαίτερα, τη διατήρηση της μνήμης και την ανάδειξη του Αγώνα της ΕΟΚΑ και των Ηρώων του. Τόνισε ότι «σε μια εποχή που δεν λείπουν οι προσπάθειες, μέσα από ανίερες πράξεις ή στρεβλώσεις, να αμαυρωθεί το μεγαλείο εκείνου του Αγώνα και να υποβαθμιστεί η θυσία των Ηρώων μας, έχουμε χρέος να στεκόμαστε με καθαρή φωνή και ευθύνη απέναντι στην ιστορία.» Διαβεβαίωσε ότι μέσα από τις δράσεις του Πολιτιστικού Ιδρύματος, θα συνεχίσουμε να τιμούμε τη μνήμη των Ηρώων με σεβασμό, σοβαρότητα και συνέπεια.
Χαιρετισμό απηύθυναν επίσης ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-59, κ. Χάρης Αλεξάνδρου και ο Δήμαρχος Αγίας Νάπας, κ. Χρίστος Ζαννέττου Πιερής. Ο κ. Αλεξάνδρου, στον χαιρετισμό του εξήρε τη θυσία των εννέα απαγχονισθέντων ηρώων, τονίζοντας το μεγαλείο της ψυχής τους. Στον χαιρετισμό του, ο κ. Ζαννέττου τόνισε ότι η εκδήλωση αποτελεί πράξη τιμής, ιστορικής μνήμης και εθνικής ευθύνης απέναντι στους ήρωες της ΕΟΚΑ και ανέδειξε τη σημασία της ιστορικής γνώσης και της διατήρησης της μνήμης.
Στο κύριο μέρος του Επιστημονικού Αφιερώματος παρουσιάστηκαν τρεις εισηγήσεις.
Ο Δρ Πέτρος Παπαπολυβίου, Αναπληρωτής Καθηγητής Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Κύπρου, στην εισήγησή του με τίτλο «Ανεβαίνοντας το αποικιακό ικρίωμα: Πτυχές της ιστορίας των εννιά απαγχονισθέντων Ηρώων της ΕΟΚΑ», αναφέρθηκε στο χρονικό των τεσσάρων συνολικά εκτελέσεων, στις οποίες απαγχονίσθηκαν οι εννιά ήρωες της ΕΟΚΑ στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας κατά το 1956-1957, αναδεικνύοντας παράλληλα πτυχές από τη ζωή και την επαναστατική δράση τους, τις συνθήκες και τις κυριότερες αντιδράσεις από τις εκτελέσεις τους στην Κύπρο, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με έμφαση στην αποικιακή αναλγησία, τόσο σε σκανδαλώδεις περιπτώσεις δικαστικής πλάνης ή υπερβολικής αυστηρότητας όσο και απέναντι στους εκτελεσθέντες και τις οικογένειές τους.
Ο Δρ. Κυριάκος Ιωάννου, Νεοελληνιστής, Πανεπιστημιακός και Προέδρος του Ομίλου Λογοτεχνίας και Κριτικής, στη δική του εισήγηση με τίτλο «Λογοτεχνικοί αντικατοπτρισμοί της μαρτυρικής θυσίας των απαγχονισθέντων ηρώων της Ε.Ο.Κ.Α. 1955-1959», έκανε αναφορά στα ρίγη συγκίνησης που προκάλεσε στον κυπριακό και τον ευρύτερο Ελληνισμό ο μαρτυρικός θάνατος των εννέα απαγχονισθέντων παλικαριών, τονίζοντας ότι, η θυσία τους ενέπνευσε πολλούς ποιητές και πεζογράφους. Ο κ. Ιωάννου παρουσίασε τους σημαντικότερους λογοτεχνικούς αντικατοπτρισμούς της θυσίας των εννέα μαρτύρων της ελευθερίας.
Τέλος, η κ. Αικατερίνη Παπαϊωάννου, Ιστορικός, BA, MA, στην εισήγησή της με τίτλο «Η χειρόγραφη αντίσταση πριν το ικρίωμα: Αναλύοντας τις επιστολές των ηρώων της αγχόνης» αναφέρθηκε στις επιστολές των ηρώων, που έγραψαν μεταξύ ζωής και θανάτου. Οι επιστολές αποτυπώνουν την ανθρώπινη ύπαρξη στην πιο οριακή της στιγμή και φωτίζουν το απαράμιλλο ψυχικό σθένος των ανθρώπων αυτών που με την πένα και τη στάση τους, μετέτρεψαν την αγχόνη σε βάθρο αθανασίας.
Ο κ. Μιχάλης Χατζημιχαήλ ερμήνευσε ένα δικό του τραγούδι αφιερωμένο στους εννέα απαγχονισθέντες.
Στο τέλος του Επιστημονικού Αφιερώματος επιδόθηκαν αναμνηστικά ενθυμήματα σε συγγενείς των απαγχονισθέντων Ηρώων μας, η παρουσία των οποίων αποτέλεσε πηγή συγκίνησης, σεβασμού και ευθύνης.
Σταυροί και δάφνες φύτρωσαν στη γη
Πανάχραντου Ναού προσκυνητάρια.
Περνάει το φως επάνω και ριγεί.
ΟΧΙ ΔΕΝ ΠΕΘΑΝΑΝ ΑΥΤΑ ΤΑ ΠΑΛΛΗΚΑΡΙΑ.
(Χρ.Ζιτσαία, "Φυλακισμένα μνήματα")
*********
Εκφράζονται θερμές ευχαριστίες στους: εισηγητές: Πέτρο Παπαπολυβίου, Κυριάκο Ιωάννου, Αικατερίνη Παπαϊωάννου, Δήμαρχο Αγίας Νάπας, Αντιδημάρχους Λιοπετρίου και Σωτήρας, Ίδρυμα Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-1959, Μουσείο Φώτη Πίττα, Χάρη Αλεξάνδρου, Χαράλαμπο Χαραλάμπους, Νικολίνα Χατζηγιώργη, Φωτεινή Κακκή Χαραλάμπους.
