Η προσκοπική κίνηση είναι μια εθελοντική, μη πολιτική παιδαγωγική κίνηση, για νέους ανθρώπους, ανοικτή σε όλους, χωρίς διάκριση καταγωγής, φυλής ή πίστης, σύμφωνα με το Σκοπό, τις Αρχές και τη Μέθοδο που καθόρισε ο ιδρυτής, όπως αναφέρονται πιο κάτω.
Η λέξη Κίνηση σημαίνει μια σειρά από οργανωμένες δραστηριότητες που συνεργάζονται για την επίτευξη ενός στόχου. Μια κίνηση, κατ'αυτόν τον τρόπο,
υποδηλώνει και τα δύο. Ενα στόχο, που πρέπει να επιτευχθεί και μια οργάνωση που να τον εξασφαλίζει.
Ο Εθελοντικός χαρακτήρας του προσκοπισμού δίνει έμφαση στο γεγονός ότι τα μέλη συμμετέχουν σε αυτό με τη δική τους ελεύθερη θέληση, επειδή αποδέχονται τις θεμελιώδεις Αρχές της Κίνησης. Αυτή η επισήμανση αφορά τόσο τους νέους όσο και τους ενήλικες.
Ως παιδαγωγική Κίνηση, ο Προσκοπισμός είναι μη-πολιτικός με την έννοια ότι δεν εμπλέκεται στον αγώνα για εξουσία, κύριο θέμα απασχόλησης των πολιτικών και των κομμάτων. Αυτός ο μη πολιτικός χαρακτήρας αποτελεί καταστατική προϋπόθεση για όλες τις εθνικές οργανώσεις και είναι βασικό χαρακτηριστικό της Κίνησης.
Σκοπός της Προσκοπικής ΚίνησηςΟ σκοπός της Προσκοπικής κίνησης είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη των νέων ώστε να αξιοποιήσουν πλήρως τις σωματικές, διανοητικές, κοινωνικές και πνευματικές τους ικανότητες ως άτομα, ως υπεύθυνοι πολίτες και ως μέλη των τοπικών, εθνικών και διεθνών κοινοτήτων τους.
Αρχές της Προσκοπικής ΚίνησηςΟι Αρχές είναι οι θεμελιώδεις νόμοι και τα πιστεύω, τα οποία πρέπει να τηρούνται όταν γίνεται προσπάθεια για την επίτευξη του σκοπού. Αντιπροσωπεύουν έναν κώδικα συμπεριφοράς, ο οποίος χαρακτηρίζει όλα τα μέλη της Κίνησης. Ο Προσκοπισμός βασίζεται σε τρείς γενικές Αρχές, οι οποίες αντιπροσωπεύουν τους θεμελιώδεις νόμους και τα πιστεύω του. Αυτές αναφέρονται ως "Καθήκον προς τον Θεό", "Καθήκον προς τους άλλους" και "Καθήκον προς τον εαυτό μας".
Όπως φαίνεται και από την ονομασία τους, η πρώτη αναφέρεται στη σχέση του ατόμου με τις Πνευματικές αξίες της ζωής, η δεύτερη στη σχέση του ατόμου με την Κοινωνία, στη γενικότερη έννοια του όρου, και η τρίτη στις υποχρεώσεις του ατόμου απέναντι στον εαυτό του.
Καθήκον προς το Θεό
Με τον τίτλο "Καθήκον προς το Θεό", η πρώτη από τις παραπάνω αναφερόμενες Αρχές της Προσκοπικής Κίνησης ορίζεται σαν "εμμονή στις Πνευματικές αξίες, πίστη στη Θρησκεία που τις εκφράζει και αποδοχή των υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτή". Πρέπει να σημειωθεί ότι, σε αντίθεση με τον τίτλο, στο κείμενο δε χρησιμοποιείται η λέξη "Θεός", για να διευκρινιστεί ότι η πρόταση καλύπτει επίσης και Θρησκείες οι οποίες δεν είναι μονοθεϊστικές, όπως ο Ινδουισμός ή εκείνες οι οποίες δεν αναγνωρίζουν ένα προσωπικό Θεό, όπως ο Βουδισμός.
Καθήκον προς τους άλλους
Με αυτό το γενικό τίτλο, είναι ομαδοποιημένος ένας αριθμός βασικών κανόνων συμπεριφοράς της Κίνησης, μια και όλα ασχολούνται με την υπευθυνότητα ενός ατόμου απέναντι στην κοινωνία, στις διάφορες διαστάσεις της. Το καθήκον, λοιπόν, προς τους άλλους ορίζεται ως:
* "Αφοσίωση στη χώρα σου σε αρμονία με την προώθηση της τοπικής, εθνικής και διεθνούς ειρήνης, κατανόησης και συνεργασίας".
* "Συμμετοχή στην ανάπτυξη της κοινωνίας, με αναγνώριση και σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ανάπτυξης του φυσικού κόσμου".
Καθήκον προς τον εαυτό μας
Αυτή η Αρχή ορίζεται ως "υπευθυνότητα για την ανάπτυξη του εαυτού". Ο Προσκοπισμός βασίζεται όχι μόνο στις Αρχές του "Καθήκον προς το Θεό" και του "Καθήκοντος του προς τους άλλους" αλλά επίσης και στην Αρχή ότι, ο άνθρωπος πρέπει να αναλαμβάνει υπευθυνότητα για την ανάπτυξη των δικών του δυνατοτήτων. Αυτό είναι εξ ολοκλήρου σε αρμονία με τον παιδαγωγικό σκοπό της Προσκοπικής Κίνησης, της οποίας στόχοι είναι να βοηθήσει το νέο άτομο στην πλήρη ανάπτυξη των δυνατοτήτων του -μια διαδικασία η οποία έχει ονομαστεί ως "ξεδίπλωμα" της προσωπικότητας. Σύμφωνα με αυτό, ο ρόλος της Υπόσχεσης και του Νόμου, είναι Θεμελιώδης.
Τήρηση της Υπόσχεση και του Νόμου
Οι παραπάνω αναφερόμενες Αρχές, σε σχέση με τις πνευματικές, κοινωνικές και προσωπικές διαστάσεις, συνιστούν τους θεμελιώδεις κανόνες και Αξίες, πάνω στους οποίους βασίζεται ο προσκοπισμός. Κατά συνέπεια το πρόγραμμα όλων των Προσκοπικών οργανώσεων πρέπει να εξασφαλίζει το μέγιστο των ευκαιριών για την ανάπτυξη των νέων με βάση αυτές τις Αρχές.
Από την ίδρυσης της Κίνησης, το βασικό μέσο για τη διατύπωση αυτών των Αρχών με κατανοητό και ελκυστικό τρόπο για τους νέους ανθρώπους, ήταν η Υπόσχεση και ο Νόμος, τα οποία πρέπει να έχουν όλες οι Προσκοπικές οργανώσεις.
Η Προσκοπική Μέθοδος
Η προσκοπική μέθοδος έχει ορισθεί ως ένα σύστημα προοδευτικής ατομικής εκπαίδευσης μέσω:
* Της Υπόσχεσης και του Νόμου
* Της εκμάθησης μέσα από την πράξη
* Της συμμετοχής σε μικρές ομάδες που περιλαμβάνει, υπό την καθοδήγηση των ενηλίκων, προοδευτική ανακάλυψη με αποδοχή υπευθυνότητας και εκπαίδευση για αυτοδιοίκηση με σκοπό την ανάπτυξη του χαρακτήρα και την απόκτηση ικανοτήτων, αυτοπεποίθησης, αξιοπιστίας και δυνατότητες ώστε το άτομο να μπορεί να συνεργάζεται αλλά και να ηγείται.
* Των προοδευτικών και ελκυστικών προγραμμάτων από διάφορες δραστηριότητες, βασισμένες στα ενδιαφέροντα των συμμετεχόντων, τα οποία περιλαμβάνουν παιχνίδια, χρήσιμες ικανότητες και προσφορά στην κοινωνία, τα οποία πραγματοποιούνται, κυρίως, στο ύπαιθρο, κοντά στη φύση.
