02/06/2026
Dr. Philippe Bulens, radiotherapeut, Jessa Ziekenhuis Hasselt, ZOL Genk, az Vesalius Tongeren, LOC beantwoordt onze vraag: ‘In gesprekken onder lotgenoten komt soms het gezegde naar voren als zou bij een tweede behandelingstraject met radiotherapie nooit in dezelfde lichaamszone bestraald worden? Is dat juist?’
Neen, dat klopt niet.
Het komt voor dat na een eerdere bestralingsbehandeling voor prostaatkanker, uitwendig of via brachytherapie met zaadjes, het PSA opnieuw oploopt en er herval enkel in de prostaat wordt vastgesteld. Ook patiënten die vroeger bestraald werden voor endeldarmkanker kunnen nadien prostaatkanker ontwikkelen.
Moderne bestralingstechnieken laten toe om toch opnieuw in het eerder behandelde gebied te bestralen.
Bij herval van prostaatkanker wordt steeds afgewogen of behandeling nodig is. Daarbij wordt rekening gehouden met de levensverwachting, de aan- of afwezigheid van uitzaaiingen, en het tijdsverloop: een snel herval (binnen 1,5 à 2 jaar) wijst op een agressievere kanker met hogere kans op uitzaaiingen.
De meest onderbouwde techniek voor herbestraling is hoge-dosis inwendige bestraling (HDR brachytherapie). Hierbij wordt via holle naaldjes een hoogactieve bestralingsbron in de prostaat gebracht, ter hoogte van het herval. Omdat de bestraling van binnenuit komt, wordt maximaal gezond weefsel gespaard. De naalden worden echogeleid geplaatst tijdens een ingreep. Nadien wordt het bestralingsplan berekend en worden er twee sessies gegeven, op de dag van de ingreep en de dag erna, elk ongeveer 10 minuten. Na de tweede sessie worden de naaldjes verwijderd en kan de patiënt naar huis. Er blijft, anders dan bij zaadjesbrachytherapie, geen materiaal achter in de prostaat.
Een alternatief is stereotactische radiotherapie (SBRT), een uitwendige bestraling met hoge precisie op een nauwkeurig afgebakend gebied. Het voordeel van deze behandeling is dat er geen ingreep nodig is, en dat dit op een gewoon bestralingstoestel kan worden uitgevoerd door artsen met ervaring in stereotactische bestralingen.
Uit een grote vergelijkende studie uit 2021 bleek dat HDR brachytherapie, SBRT en chirurgische verwijdering van de prostaat vergelijkbare resultaten gaven voor de behandeling van hervallen prostaatkanker: ongeveer 60-70% van de patiënten bleef 5 jaar na behandeling vrij van herval. Ernstige plasklachten kwamen minder voor na HDR brachytherapie en SBRT dan na chirurgie. HDR brachytherapie gaf ook minder ernstige stoelgangsklachten.
Jessa Ziekenhuis Ziekenhuis Oost-Limburg (ZOL) Az Vesalius