18/12/2025
WAT ZIT ER ZOAL IN EEN ÉCHTE SOCRATESBEKER? TIJD VOOR WAT TEGENGIF!
Zopas verscheen opnieuw een longlist voor de stilaan vermaarde Socratesbeker, de prijs voor het meest prikkelende Nederlandstalige filosofieboek van het jaar. In die lijst met alweer twintig titels uit 2025 tal van thematische werken; in die zin alleszins een opmerkelijke en boeiende staalkaart, met opvallend veel nieuwere, jongere en ook minder bekende auteursnamen.
Sommige jaren, zoals ook nu, missen wij wel bepaalde literair-filosofische en filosofisch-artistieke boeken; minder academische werken dus, maar daardoor niet minder interessant, niet minder origineel en filosofisch. Waren Plato en zijn vermaarde leermeester met de gifbeker, waarnaar deze prijs dus is genoemd, niet ook en grotendeels literaire 'auteurs'? Hoewel Socrates zelf wellicht niets heeft geschreven, is hij door de uitmuntende, verhalende dialogen van zijn leerling Plato - zoals de Apologie, Symposium, Gorgias - een van de belangrijkste literaire figuren of protagonisten uit de Westerse culturele en politieke geschiedenis geworden. Plato was zeker even indrukwekkend als schrijver dan als filosoof. Hij gaf zijn ideeën en reflecties in literair uiterst vaardige en wijsgerig zeer rijke, dramatische teksten vorm, zoals later ook Kierkegaard, Nietzsche, Kafka, Camus, Sartre, de Beauvoir, Duras, Bataillle, Kundera en zovele andere topdenkers dat deden.
Zoals de selectie voor de Socratesbeker nu gebeurt, moet men vaststellen dat ingenieuze filosofische literatuur bijna niet in aanmerking wordt genomen. De vraag moet worden gesteld of een eenzijdige focus op al te cerebrale werken en studies nog langer te verdedigen valt. Al helemaal moeilijk te verdedigen alleszins voor een prijs die naar de heilige Socrates is genoemd.
TEKST: EDDY STRAUVEN, Filosofiehuis HET ZOEKEND HERT ° THE SEARCHING DEER
ZIE: www.maandvandefilosifie.nl/socratesbeker
Maand van de Filosofie Eddy Strauven Het zoekend hert