Ինֆորմացիայի Ազատության Կենտրոն/Freedom of Information Center

30/09/2026

‼ ՀՀ կրթության, գիտության մշակույթի և սպորտի նախարարությունը խախտում է «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքը.
❌ ԿԳՄՍ նախարարությունն ըստ էության և լիարժեք պատասխան չի տրամադրել,
❌ չի տրամադրվել հայցվող ցանկը
❌ պատասխանը համարակալված չէ ըստ հարցերի:
📍ԻԱԿ-ը նախարարությանն ուղղված հարցմամբ խնդրել էր տրամադրել ՀՀ տարածքից դուրս գտնվող հայկական պատմամշակութային հուշարձանների, այդ թվում՝ Արցախի պատմամշակութային և հոգևոր անշարժ ժառանգության/հուշարձանների հաշվառված վերջին թարմացված ցանկը (կամ շտեմարանում առկա տվյալների քաղվածքը), ինչպես նաև տրամադրել տեղեկություն, թե 2025թ.-ի հունվարի 1-ից մինչ 2026թ.-ի սեպտեմբերի 14-ը ներառյալ «Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ն ի՞նչ կոնկրետ քայլեր է արել օտարերկրյա պետությունների հայկական պատմամշակութային ժառանգության հանրահռչակման ուղղությամբ:
❌ Ի պատասխան՝ ՀՀ ԿԳՄՍ-ից ստացել ենք հետևյալ պատասխանը՝
‼«Արտերկրում հայկական հետքի, մասնավորապես, հայկական հուշարձանների ուսումնասիրությունը ՊՈԱԿ-ը սկսել է 2025 թվականին և շարունակում է մինչ օրս: Թեև նյութերի հավաքման ու հաշվառման գործընթացը դեռ ընթացքի մեջ է, բայց արդեն հրատարակվել են Բաքվի հայկական հուշարձանների մասին աշխատություններ՝ ռուսերեն ու անգլերեն լեզուներով: Որոշ նյութեր հրապարակվել են ՊՈԱԿ-ի ինտերնետային կայքում կամ հոդվածների ձևով հրատարակվել են «Հուշարձան» գիտական հանդեսի վերջին համարներում:
ՊՈԱԿ-ի աշխատակիցներն այժմ ցուցակագրում են Լեհաստանի, Ուկրաինայի, Ռումինիայի, Հունգարիայի, Սերբիայի, Բուլղարիայի, Մերձբալթյան երկրների, Ռուսաստանի Դաշնության հուշարձանները, կազմում են դրանցից յուրաքանչյուրի պատմական և ճարտարապետական նկարագիրը, պատրաստում են վերջնական ցուցակները։
❌ Միաժամանակ, Ղարաբաղի նյութական մշակութային ժառանգությունը հանրահռչակելու նպատակով Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմից մշակվել է Ղարաբաղի պատմական հուշարձանների որոնման համակարգը՝ https://artsakhmonuments.org/am»:

28/09/2026

‼ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ 2026

📣Այսօր՝ սեպտեմբերի 28-ին Տեղեկատվության ազատության միջազգային օրը Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնը ներկայացնում է ոլորտի հիմնախնդիրները, որոնք անհապաղ պետք է լուծում ստանան՝ ապահովելու յուրաքանչյուր լիարժեք, ժամանակին և ճշգրիտ տեղեկություն ստանալու իրավունքը։
✅«Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքի ընդունումից անցել է 23 տարի (օրենքն ընդունվել է 2003 թվականի սեպտեմբերի 23-ին), և թեև ոլորտում ձևավորվել է որոշակի դրական պրակտիկա, առկա համակարգային խնդիրները շարունակում են էական խոչընդոտ մնալ մարդկանց՝ տեղեկություն ստանալու սահմանադրական իրավունքի լիարժեք իրականացման համար։
❌Պետական մարմինների կողմից հարցումների քննարկման և պատասխանման գործընթացում հաճախ արձանագրվում են օրենսդրության բազմաբնույթ խախտումներ, որոնք դրսևորվում են ինստիտուցիոնալ, օրենսդրական և քաղաքականության մակարդակներում:
👇ԻԱԿ հայտարարության հղումը՝ մեկնաբանություններում

22/09/2026

‼ ՀՀ առողջապահության նախարարությունը խախտում է «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքը.
📍ԻԱԿ-ը նախարարությանը հարցում էր ուղարկել տեղեկություն ստանալու, թե Սյունիքի մարզի Ծավ բնակավայրի ջրի նմուշում հայտնաբերված սնդիկի պարունակությունը սահմանային թույլատրելի շեմից որքա՞ն է գերազանցել: Հայցել էինք տրամադրել նաև սահմանային թույլատրելի շեմը և նմուշում հայտնաբերված տվյալը, արձանագրված շեղման թիվը:
❌Ի պատասխան՝ ԱՆ «Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ից պատասխանել են, թե ՆՊԱՏԱԿԱՀԱՐՄԱՐ ՉԵՆ ԳՏՆՈՒՄ տրամադրել հայցվող տեղեկությունը, քանի որ «իրավապահ մարմինների կողմից իրականացվում են քննչական գործողություններ»:
❌ԻԱԿ-ն այս պատասխան-մերժումը համարում է անհիմն մի քանի պատճառով.
1. ՏԱ մասին օրենքը չի նախատեսում տեղեկության տրամադրման մերժում նպատակահարմարության հիմքով:
2. Տեղեկության տրամադրման մերժումը պետք է լինի հիմնավորված՝ համապատասխան իրավական ակտի հիմքով:
3. Ավելին, և որ ամենակարևորն է. ՏԱ մասին օրենքի 8-րդ հոդվածը թեև սահմանում է տեղեկությունների տրամադրման մերժման հիմքերը, սակայն և նույն հոդվածը նախատեսում է սահմանափակումների սահմանափակումներ. ՏԱ մասին օրենքի 8-րդ հոդվածի 3-րդ կետը նշում է.
✅«Տեղեկության տրամադրումը չի կարող մերժվել, եթե դա՝
1) վերաբերում է քաղաքացիների անվտանգությանը և առողջությանը սպառնացող արտակարգ դեպքերին...
2) ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության ընդհանուր վիճակը, ինչպես նաև բնության և շրջակա միջավայրի պաշտպանության, առողջապահության, կրթության, գյուղատնտեսության, առևտրի, մշակույթի բնագավառում տիրող իրական վիճակը..» ՏԱ մասին օրենք, հոդված 8, կետ 3:

14/09/2026

‼ ❌Միջազգային ատյաններում՝ հրապարակային, ՀՀ քաղաքացիների համար՝ գաղտնիք
📍ՄԱԿ-ի Բռնի անհետացումների հարցերով կոմիտեի (CED) այսօրվա նիստում ՀՀ քննչական կոմիտեի ներկայացուցիչը հրապարակայնորեն հայտարարեց անհետ կորած և բռնի անհետացած անձանց վերաբերյալ այն տվյալները, որոնց տրամադրումը ՀՀ քննչական կոմիտեն մերժել էր ԻԱԿ-ին:
‼ Տեղեկատվության ազատության հիմնարար սկզբունքներից է այն, որ եթե տեղեկությունը պաշտոնապես հրապարակվում է բաց աղբյուրներում, այն չի կարող համարվել գաղտնի։ Հանրային նշանակության տեղեկության տրամադրումը չի կարող մերժվել, երբ այդ նույն հայցվող տեղեկությունը հրապարակվում է բաց աղբյուրենրում, այդ թվում՝ միջազգային հարթակներում։
📜Մեջբերում ենք ՀՀ քննչական կոմիտեի ներկայացուցչի խոսքը անգլերենից թարգմանած ՄԱԿ-ի կոմիտեի սեպտեմբերի 14-ի նիստի ուղիղ հեռարձակման 01:28:00 րոպեից.
📍«Այսօրվա դրությամբ արձանագրված է 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի հետ կապված բռնի անհետացման շուրջ 50 (ավելի քան 50) դեպք, և 10 դեպք՝ 2023 թվականի Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններից հետո։ Բացի այդ, ներկայումս առկա է շուրջ 172 անհայտ կորած հայ զինծառայող և 19 անհետ կորած հայ քաղաքացիական անձ։ Յուրաքանչյուր անհետ կորած անձի վերաբերյալ առկա է առանձին դոսյե (գործ)...»։
👇Նիստի ուղիղ հեռարձակման հղումը՝ մեկնաբանություններում.
‼Oգոստոսի 31-ին ԻԱԿ-ը գրավոր հարցմամբ դիմել էր ՀՀ քննչական կոմիտե՝ խնդրելով տրամադրել 1988 թ.-ից ի վեր Արցախյան հակամարտության, 2020թ. 44-օրյա պատերազմի, 2022թ. սեպտեմբերյան ագրեսիայի, 2023թ. ռազմական գործողությունների և Ստեփանակերտ-Ասկերան ճանապարհին վառելիքի պահեստի պայթյունի հետևանքով անհետ կորած և բռնի անհետացած անձանց վերաբերյալ վիճակագրություն (ըստ զինծառայողների, քաղաքացիական անձանց, կանանց, տղամարդկանց և անչափահասների դասակարգման)։
Committee on Enforced Disappearances See less

14/09/2026

We, the undersigned civil society organizations of Armenia, express our deep concern over the actions of foreign diplomats, especially the Special Representative of the European Union, Magdalena Grono, which legitimize the ethnic cleansing of the Armenian population and its consequences, including the erasure and destruction of Armenian heritage in Nagorno-Karabakh. This constitutes grave disrespect and an insult to the people forcibly displaced from their homes three years ago, and does not contribute to building genuine and lasting peace.
🏛️ It is evident that Azerbaijan continues its revisionist policy towards historical and cultural monuments in Nagorno-Karabakh, including the physical destruction, damage and vandalism of historical and cultural monuments, as well as the denial of their Armenian origin and their proclamation as being of “Caucasian Albanian” origin, including through the removal of Armenian traces from the monuments.
📢 Based on the above-mentioned, we urge the Governments of States and international organisations whose representatives visited Nagorno-Karabakh, and particularly the European Union, to:
- Urge the Azerbaijani Government to comply with the ICJ Order on provisional measures and prevent Armenian cultural and religious heritage from destruction, vandalism, desecration, as well as appropriation and alteration of its origin;
- Refrain from participating in events that could serve as legitimisation of ethnic and cultural cleansing;
- Demand an investigation into all instances of destruction and appropriation of Armenian cultural heritage, in line with the recommendations of the UN CERD;
- Push for an independent international monitoring mission to Azerbaijan to ensure the protection of Armenian cultural heritage under Azerbaijani control.

⚠️ We, the undersigned civil society organizations of Armenia, express our deep concern over the actions of foreign diplomats, especially the Special Representative of the European Union, Magdalena Grono, which legitimize the ethnic cleansing of the Armenian population and its consequences, including the erasure and destruction of Armenian heritage in Nagorno-Karabakh. This constitutes grave disrespect and an insult to the people forcibly displaced from their homes three years ago, and does not contribute to building genuine and lasting peace.

🏛️ It is evident that Azerbaijan continues its revisionist policy towards historical and cultural monuments in Nagorno-Karabakh, including the physical destruction, damage and vandalism of historical and cultural monuments, as well as the denial of their Armenian origin and their proclamation as being of “Caucasian Albanian” origin, including through the removal of Armenian traces from the monuments.

📢 Based on the above-mentioned, we urge the Governments of States and international organisations whose representatives visited Nagorno-Karabakh, and particularly the European Union, to:

- Urge the Azerbaijani Government to comply with the ICJ Order on provisional measures and prevent Armenian cultural and religious heritage from destruction, vandalism, desecration, as well as appropriation and alteration of its origin;
- Refrain from participating in events that could serve as legitimisation of ethnic and cultural cleansing;
- Demand an investigation into all instances of destruction and appropriation of Armenian cultural heritage, in line with the recommendations of the UN CERD;
- Push for an independent international monitoring mission to Azerbaijan to ensure the protection of Armenian cultural heritage under Azerbaijani control.

📌Full Statement https://prwb.am/en/2026/09/14/statement-on-protection-of-armenian-cultural-heritage-in-nagorno-karabakh/

30/08/2026

‼ Օգոստոսի 30-ը Բռնի անհետացումների զոհերի միջազգային օրն է։
❌Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների ՀԿ-ի իրավական հարցերով փորձագետ Աննա Մելիքյանը նշում է, որ ՀՀ Քննչական կոմիտեն մերժել է տեղեկատվության տրամադրումը՝ պնդելով, թե տվյալները նախաքննական գաղտնիք են։ «Սա այն պարագայում, որ հենց պետական մարմինները պարբերաբար հրապարակում են անհայտ կորածների թիվը»,- ընդգծում է փորձագետը և ավելացնում, որ։
🔎 «Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի տվյալներով (2026թ․ փետրվարի դրությամբ) Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության ընթացքում անհայտ կորած է համարվում 1,155 հայ»։
📜 ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի համաձայն՝ բռնի անհետացումը հանցագործություն է, երբ պետական պաշտոնյաների կամ նրանց աջակցությամբ իրականացվում է ձերբակալում, առևանգում կամ ազատազրկման այլ ձև, որին հետևում է ազատազրկման փաստի ժխտումը կամ անհետացած անձի ճակատագրի մասին տեղեկատվության թաքցնելը։
👇Կից՝ կազմակերպության հարցումը և քննչական կոմիտեի պատասխանը:
Protection of Rights without Borders

19/08/2026

🔈ՀՀ արդարադատության նախարարության կողմից անձնական տվյալների պաշտպանությանը վերաբերող օրենսդրական նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ մասնագիտական կարծիք.
‼ երեք էական հարց, որոնք կարող են լուրջ խնդիրներ առաջացնել օրենքի հետագա իրավակիրառ պրակտիկայում.
❌Անհրաժեշտ է հստակեցնել անձնական տվյալների պաշտպանության և տեղեկատվության ազատության/արտահայտվելու ազատության հարաբերակցությունը.
Նախագծով Հանձնաժողովին վերապահվում են լայն վերահսկողական և միջամտող լիազորություններ, այդ թվում՝ տվյալների մշակումը սահմանափակելու, կասեցնելու կամ դադարեցնելու հնարավորությունը։ Սա գործնականում ակնհայտ խնդիր է առաջացնելու հատկապես լրագրող–պաշտոնյա, լրատվամիջոց–պետական մարմին և քաղաքացիական հասարակություն–պետական մարմին հարաբերություններում։
❌200-500 հազար դրամ տուգանքի լայն միջակայքը կարող է հանգեցնել կամայական իրավակիրառության
‼Անհրաժեշտ է վերականգնել լրագրողական, գրական և գեղարվեստական նպատակներով տվյալների մշակման բացառությունը
👇ԻԱԿ նախագահ, ԱՏՊ գործակալության առաջին պետ Շուշան Դոյդոյանի մասնագիտական դիտարկումներին մանրամասն կարող եք ծանոթանալ ԻԱԿ կայքում, հղումը՝ մեկնաբանություններում.

19/08/2026

‼ՀՀ առողջապահության նախարարությունը խախտում է տեղեկություն ստանալու իրավունքը.
❌ Մինչ օրս՝ հարցումը գրանցվելուց հետո 16 օր անց, պատասխան չի ստացվել:
‼ Համաձայն «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ հոդվածի 7-րդ կետի՝ հարցման պատասխանը տրամադրվում է 5 օրյա ժամկետում:
‼Առողջության համընդհանուր ապահովագրության մասին օրենքի համաձայն՝ հարկային մարմնի կողմից հիմնադրամին վճարումների մասին տեղեկություն փոխանցվելուց հետո գումարը պետք է վերադարձվի քաղաքացու ներկայացրած մեկանգամյա էլեկտրոնային դիմումի հիման վրա՝ հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում։
📍ԻԱԿ-ը օգոստոսի 4-ին ՀՀ առողջապահության նախարարություն հարցում է ուղարկել՝ հայցելով հետևյալ տեղեկությունները.
1. Քանի՞ դիմում է ստացվել առողջության համընդհանուր ապահովագրության հետվճարի վերաբերյալ 2026թ.-ի օգոստոսի 3-ի դրությամբ:
2. 2026թ.-ի օգոստոսի 3-ի դրությամբ քանի՞ դիմում է բավարարվել, և ընդհանուր որքա՞ն գումար է վերադարձվել քաղաքացիներին:
3. Հետվճարի գումարները դիմումի ստացումից հետո քանի օրում են վճարվել: Խնդրում ենք ներկայացնել մանրամասն վիճակագրություն յուրաքանչյուր հետվճարի վերաբերյալ՝ դիմումի ստացման ամսաթիվ, վերադարձի գումարի չափը և հետվճարի ամսաթիվը:
4. Նշեք կոնկրետ ժամկետներ՝ երբ են ամբողջությամբ վերադարձվելու է այն քաղաքացիների գումարները, որոնք ունեն վճարման մի քանի աղբյուր և կրկնակի են վճարել:

Հարցումը մակագրված է Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամի գլխավոր տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար Սամվել Խարազյանին:

17/08/2026

‼ Երևանի քաղաքապետարանը խախտում է տեղեկություն ստանալու իրավունքը.
📍ԻԱԿ-ը օգոստոսի 3-ին Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանին Երևանի բակերից մեկում իրականացվող շինարարության և ծառահատման վերաբերյալ տեղեկություն ստանալու հարցում:
❌ Մինչ օրս՝ հարցումը գրանցվելուց հետո 15 օր անց, քաղաքապետարանից պատասխան չի ստացվել:
❌ Հարցման կատարման վերջնաժամկետը քաղաքապետարանի Մեկ պատուհան համակարգում գրանցվել է «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքում նշված ժամկետի խախտմամբ. օրենքը տեղեկություն ստանալու հարցումների պատասխանի տրամադրման 5-օրյա ժամկետ է սահմանում, այնինչ համակարգում, որպես պատասխանի վերջնաժամկետ նշվել է 14 օգոստոսի՝ 12 օր:
❌ ԻԱԿ-ի կողմից այս խախտման մասին տեղեկացումից հետո անգամ, այն չի վերացվել:
❌Քաղաքապետարանի 1-05 զանգերի սպասարկման աշխատակիցները տեղյակ չեն ՏԱ մասին օրենքի պահանջներից, և պնդում են, որ ԻԱԿ հարցումը գրանցվել է քաղաքապետարանի ընթացակարգերի համաձայն:
❌Քաղաքապետարանի տեղեկատվության ազատության պատասխանատու Մարիա Աղաջանովան չի պատասխանում հեռախոսազանգերին:
❌Քաղաքապետարանն անտեսել է հարցմանը կից ներկայացված փաստերը, որոնց համաձայն տեղի է ունեցել ապօրինի ծառահատումներ, առանց շինարարական նորմերի պահպանմամբ շինարարություն, բնակելի շենքի բակում շաբաթներ շարունական շինարարական փոշով օդի աղոտվածություն:

13/08/2026

‼Տեղեկություն ստանալու հարցումն ուղարկելու լավագույն տարբերակներից է E-request հարթակը:
Այն պետական մարմիններին, և ոչ միայն, տեղեկություն ստանալու հարցում, դիմում կամ բողոք ուղարկելու պաշտոնական միասնական էլեկտրոնային հարթակ է՝ ստեղծված մեկ պատուհանի սկզբունքով: Հարթակի միջոցով Դուք կարող եք.
📨ուղարկել առցանց հարցում, դիմում կամ բողոք պետական մարմիններին, և այլ կազմակերպություններին,
📨հետևել Ձեր գրության ընթացքին՝ հսկիչ համարի միջոցով,
📨ստանալ Ձեր գրության պատասխանը հենց հարթակի միջոցով կամ Ձեր էլեկտրոնային փոստին,
📨մուտք ունենալ հարթակի միջոցով ուղարկված բոլոր գրություններին և դրանց պաշտոնական պատասխաններին անհատական վիրտուալ պահոցում,
📨ամրագրել հանդիպում հանրային ծառայություններից օգտվելու կամ պաշտոնատար անձի հետ հանդիպելու համար։
👇Հարթակի օգտագործման մանրամասներին կարող եք ծանոթանալ ԻԱԿ-ի մշակած ուղեցույցում, հղումը՝ մեկնաբանություններում: