25/09/2026
Dukaj – djepi i traditës, kujtesës dhe dashurisë që përcillet brez pas brezi.
Ka diçka të veçantë në lidhjen e njeriut me vendin e të parëve. Mund të kalojnë vite, rrugët e jetës mund të na çojnë larg dhe secili të ndërtojë historinë e tij, por vendi ku kemi hedhur hapat e parë mbetet gjithmonë një pjesë e jona.
E tillë është edhe ngjarja e 15 gushtit 2026, të cilën po e ndajmë më poshtë përmes reflektimit të Arben Shahin Prastës. Një takim mes miqsh e bashkëfshatarësh, një rikthim në bankat e shkollës, te mësuesit, kujtimet dhe vitet e fëmijërisë, por njëkohësisht edhe një shembull i bukur se si kujtesa për të shkuarën mund të shndërrohet në përgjegjësi për të ardhmen.
Veçanërisht domethënëse është nisma e ndërmarrë nga vetë pjesëmarrësit dhe organizatorët e këtij takimi për restaurimin e monumentit të heronjve dhe të rënëve për Atdheun dhe vendosjen me dinjitet të emrave të tyre në Lapidarin e fshatit Dukaj. Një nismë e lindur nga respekti për vendlindjen dhe historinë e saj, e cila nuk synon vetëm ruajtjen e një monumenti, por edhe nderimin e sakrificës dhe kujtesës së përbashkët të fshatit tonë.
Shoqata Dukaj e përshëndet dhe e vlerëson këtë iniciativë të ndërmarrë nga bashkëfshatarët tanë, duke u shprehur mirënjohjen të gjithë atyre që kontribuuan për realizimin e saj. Njëkohësisht, i falënderojmë për mbështetjen dhe kontributin që i kanë dhënë vazhdimisht edhe Shoqatës Dukaj. Shembuj të tillë dëshmojnë se dashuria për vendlindjen dhe përgjegjësia për ruajtjen e historisë së saj na bashkojnë, pavarësisht viteve apo largësisë.
Sepse Dukaj nuk është vetëm vendi nga vijmë. Është kujtesa që na bashkon, rrënja që na mban dhe përgjegjësia që kemi për atë që do t'u lëmë brezave pas nesh.
Më poshtë po ndajmë me ju reflektimin e Arben Shahin Prastës: “Dukaj, 15 Gusht – Kur u kthyem te vetja!”
Reflektim!
U nisëm drejt Dukaj, vendlindjes sonë këtë 15 gusht, secili me vitet e veta mbi supe, por sapo u shfaqën përpara nesh ato male, rruga e njohur, shtëpitë dhe shkolla e dikurshme, për një çast vitet sikur u tërhoqën mënjanë. Nuk ishim më njerëzit që jeta i kishte shpërndarë nëpër qytete e vende të ndryshme. Ishim përsëri ata djem e vajza të vitit 1983, që dikur ndanim të njëjtat banka, të njëjtat ëndrra dhe të njëjtën copë qiell mbi Dukaj.
DUKAJ, 15 GUSHT – KUR U KTHYEM TE VETJA!
Ka vende që i lëmë pas, por që nuk na lënë kurrë. Mund të largohemi prej tyre, të ndërtojmë jetën në qytete të tjera, në shtete të huaja, të kalojmë vite e dekada, të ndryshojmë rrugë, punë, shtëpi e zakone, por diku brenda nesh mbetet gjithmonë një oborr, një rrugicë, një zë, një aromë vere, një bankë shkolle. Për ne, ai vend quhet Dukaj!
Më 15 gusht u kthyem përsëri atje në Dukaj. Jo thjesht për një takim. U kthyem për të prekur me dorë një pjesë të jetës sonë. U kthyem në shkollën ku dikur hynim fëmijë, ku uleshim në banka me duart mbi fletore dhe sytë nga dërrasa e zezë, pa e ditur se vitet do të na merrnin secilin në rrugën e vet.
Atëherë mezi prisnim të rriteshim! Sot, pas më shumë se katër dekadash, do të donim, qoftë edhe për pak minuta, të ishim përsëri ata fëmijë. Por vertet, për disa çaste, kështu ndodhi.
Në bankat e shkollës u ulëm përsëri Eleni Muça, Miranda Islami, Arjan Muça, Astrit Allkaj, Mustafa Gërbaj, Përparim Berxha, Gjergji Kaba, Kanan Hysi, Bejazi Zeneli, Shano Hysi, Sanije Muça, Roza Varfi, Isa Brahaj, Fatmir Kaba, Arsen Muça, Anita Jera dhe unë, Arben Prasta.
Nuk kishte rëndësi çfarë kishim bërë në jetë, ku kishim jetuar, çfarë përgjegjësish kishim mbajtur mbi supe. Në atë klasë ishim përsëri shokët e dikurshëm. Njëri kujtonte një episod. Tjetri një shaka. Dikush një emër. Dikush një ditë të largët që të gjithë mendonim se e kishim harruar. Dhe kujtesa, si një dritare e hapur papritur, na solli përpara syve fytyrat e viteve të fëmijërisë.
Por emocionin më të veçantë të asaj dite e solli prania e mësuesve tanë, Lumturi Muça, Sharo Shanaj dhe Bejo Shanaj. Përballë tyre, koha sikur humbi kuptimin. Ne ishim rritur, thinjat kishin zëvendësuar flokët e rinisë, rrudhat kishin shkruar historitë e secilit në fytyrë, por para mësuesit njeriu mbetet gjithmonë pak nxënës. Në sytë e tyre ne pamë një pjesë të fëmijërisë sonë.Dhe ndoshta edhe ata, duke na parë të ulur përsëri në ato banka, panë për një çast djemtë dhe vajzat e dikurshme.
U bënë fotografi. Shumë fotografi. Por ky takim, ajo ditë nuk mund të mbyllet brenda një fotografie. Sepse fotografia ruan fytyrat, ndërsa kujtesa ruan zërat. Fotografia ruan buzëqeshjen, ndërsa zemra ruan emocionin. Në ato banka nuk ishim vetëm ne të
sotmit. Ishin edhe ata që dikur ishin me ne dhe nuk mundën të vinin. Ishin ata që jeta i ka çuar larg e me ndonjë punë a hall që i pengoi të ishin me ne. Dhe atë ditë kuptuam më fort se kurrë se Dukaj nuk është vetëm vendi i kujtimeve tona. Është vendi i rrënjëve tona.
Por takimi i 15 gushtit kishte edhe një kuptim tjetër. Ne nuk deshëm vetëm të kujtonim. Deshëm edhe të linim diçka pas., sepse dashuria për vendin nuk matet vetëm me fjalët që thuhen për të. Matet edhe me atë që bën për të.
Një pjesë e shokëve dhe miqve tanë u bashkuan për një qëllim që na prek të gjithëve: restaurimin e monumentit të heronjve dhe të rënëve për Atdheun dhe vendosjen me dinjitet të emrave të tyre në Lapidarin e fshatit Dukaj që ndodhet në qender të fshatit.
Në këtë nismë kontribuan: Miranda Islamaj, Arjan Muça, Majlinda Fejzo, Eleni Muça, Përparim Berxha, Fatmir Kaba, Arsen Muça, Mustafa Gërbi, Kanan Hysi, Gjergji Kaba, Isa Brahaj, Arben Prasta dhe Bejazi Zeneli. Për materialet nuk u kursyen në ndihmën e kontributin e tij dhe nipi i Dukaj, Albi Syrja Gërbi.
Ndoshta dikush mund ta shohë këtë thjesht si restaurimin e një monumenti. Por nuk është vetëm kaq. Është shumë më tepër. Është një borxh moral ndaj njerëzve që nuk patën mundësinë të plaken. Është respekt për ata që dhanë jetën për Atdheun dhe që janë modeli për brezat e ardhshëm.Është një mënyrë për t'u thënë brezave që vijnë: Këtu kanë jetuar njerëz që sakrifikuan gjithçka. Mos i harroni.
Emrat e tyre nuk janë thjesht shkronja mbi gur.Pas çdo emri ka pasur një nënë, një baba, një shtëpi, një ëndërr të ndërprerë, një jetë që mund të kishte vazhduar, por që u dha për diçka më të madhe se vetja. Prandaj Lapidari i Dukajt nuk duhet të jetë një gur i heshtur që koha e konsumon. Duhet të jetë kujtesa e gjallë e fshatit.
Një vend ku një fëmijë të ndalet dhe të pyesë: “Kush ishin këta njerëz?” Dhe dikush t'i përgjigjet: “Ishin njerëzit tanë.” Sepse një fshat që harron të rënët e tij, dalëngadalë fillon të harrojë edhe vetveten. Ndërsa një fshat që ruan emrat, historinë, shkollën, monumentet dhe kujtimet e tij, vazhdon të jetojë edhe kur njerëzit shpërndahen larg.
Ndoshta pikërisht ky ishte kuptimi më i bukur i 15 gushtit. Ne u kthyem në bankat e shkollës për të kujtuar se nga kishim ardhur dhe u ndalëm para Lapidarit për të kujtuar ata që kishin qenë para nesh. Njëra ishte kujtesa e fëmijërisë. Tjetra ishte kujtesa e historisë.Dhe të dyja bashkë na thanë të njëjtën gjë: Mos e harroni Dukajn!
Në rininë tonë ne ëndërronim të largoheshim për të parë botën. Sot kuptojmë se një nga ëndrrat më të bukura mund të jetë pikërisht kthimi. Jo domosdoshmërisht kthimi përfundimtar, por kthimi i vazhdueshëm. Kthimi me fëmijët, me nipërit, me miqtë, me ide, me projekte, me dashuri, me përgjegjësi, sepse Dukaj nuk duhet të bëhet vetëm vendi ku shkojmë për të vizituar kujtimet. Duhet të mbetet një vend ku ende krijohen kujtime dhe takimi ynë i 15 gushtit ishte vetëm një ditë.
Por për mua dhe, besoj, për shumë prej nesh, ajo ditë la diçka që nuk mbaroi kur u larguam. Kur dolëm nga klasa dhe lamë pas bankat e shkollës, secili mori me vete një pjesë të asaj dite.Ndoshta një buzëqeshje, një emër, një fotografi, një përqafim, një Kujtim dhe një pyetje: Çfarë mund të bëjmë ne për Dukajn?
Nëse ajo pyetje mbetet gjallë, atëherë takimi ynë nuk ishte thjesht një takim shokësh të vjetër, por ishte fillimi i diçkaje, sepse fshatrat nuk mbahen gjallë vetëm me shtëpi, por mbahen gjallë me njerëz që i duan, me njerëz që kthehen, me njerëz që kujtojnë, me njerëz që japin diçka prej vetes. Më 15 gusht ne u kthyem në shkollën tonë, u ulëm përsëri në bankat ku dikur ëndërronim të ardhmen.
Sepse Dukaj nuk është vetëm vendi ku kemi lindur apo ku jemi rritur, është një pjesë e heshtur e secilit prej nesh. Dhe sa herë që kthehemi atje, në të vërtetë nuk kthehemi vetëm në fshat, Kthehemi te vetja!
Dukaj më 15 Gusht 2026 – refleksion sipas meje! Arben Shahin Prasta.
