12/10/2026
Raportet e para gjeografike për Evropën në arabisht janë shfaqur në shek. IX, kryesisht përkthime nga burimet greke, veçanërisht gjeografia e Ptolemeut. Muhamed bin Musa al-Hauarizmi është ndër të parët që përktheu gjoegrafinë e Ptolemeut, duke e pasuruar me komente e saktësime gjeografike.[1] Ai solli edhe përshkrimin e Evropës në të, (për fat të keq pjesa më e madhe e emrave gjeografikë janë shtrembëruar në dorëshkrimet e mbijetuarara deri në atë pikë saqë disa prej tyre nuk dallohen).[2] Ndër gjeografët e parë musliman që ka shkruar për Evropën njihet edhe Ibn Hurdadhbe (v.912). Ai ishte një zyrtar i lartë në shërbimin e postës dhe përgjegjës për korrierët, shërbimet e transportit dhe inteligjencës. Në veprën e tij, pjesën më të madhe ia dedikon gjegrafisë së kalifatit islam por edhe vendeve të tjera që shërbimi postar ishte i lidhur me ta, si Bizanti, Evropa, Hazarët, etj. Sipas përshkrimeve klasike, bota e banuar është e ndarë në katër pjesë, Evropa, Libia (Afrika), Etiopia, Scythia. Ky klasifikim ndodh në pak tekste të hershme islamo-arabe, duke iu referuar burimeve greke, dhe shumë shpejt pothuajse zhduket nga termat e gjeografisë islame. Sipas tij Evropa “Urufa” përbëhet nga Andaluzia muslimane, tokat e sllavëve, romakëve, frankëve dhe nga Tangeria deri në kufirin me Egjiptin.[3] Andaluzia ngaqë ishte pjesë e trojeve islame Ibn Hurdadhbe është mjaft i mirë-informuar dhe jep informacion të hollësishëm. Për vendet jashtë kufirit islam thotë në veri të Andaluzisë shtrihet Roma, Burxhani, tokat e sllavëve dhe avarëve. Gjërat që vijnë nga andej janë skllevër me origjinë sllave, greke, franke dhe lombarde, lëkurë kastori e gëzofe, parfume, rrëshirë, etj. Në detin përtej tokës së sllavëve shtrihet qyteti i Tulia (Thule), atje nuk arrin as anije as varkë dhe asgjë nuk kthehet nga andej.[4] Ka disa tregëtarë hebrenj që flasin arabisht, persisht, greqisht, frëngjisht, sllavisht, ata udhëtojnë si në perëndim ashtu edhe në lindje, si nga toka ashtu edhe nga deti, nga Perëndimi ata sjellin skllevër, tutkall, rrëshirë, metale, etj.[5]
Raportet e para gjeografike për Evropën në arabisht janë shfaqur në shek. IX, kryesisht përkthime nga burimet greke, veçanërisht gjeografia e Ptolemeut. Muhamed bin Musa al-Hauarizmi është ndër të parët që përktheu gjoegrafinë e Ptolemeut, duke e pasuruar me komente e saktësime gjeo...