21/06/2026
د افغان ستوري ختونکي (عبدالاحد مومند) مړینه.
د نن څخه اته شپېته کاله مخکي په (١٣٣٧هـ ش) کال د غزني ولایت په اندړو ولسوالۍ کي یو ماشوم وزېږیدئ چي خپلي کورنۍ ورباندي عبدالاحد نوم کښېښود.
مومند صاحب لومړی د کابل پولتخنیک پوهنتون او بیا د هوائي ځواک د پوهنتون څخه فارغ سو. نوموړي د افغانستان د خلق دیموکراتیک جمهوریت پر مهال د افغانستان په هوائي ځواک کي دنده ترسره کړه او وروسته د پیلوټ په توګه پخواني شوروي اتحاد ته ولېږل سو.
په هغه مهال کي د انټرکاسموس(Intercosmos) په نوم د یوې برنامې د لاري د شوروي سوسياليستي جمهوريتونو اتحاد هڅه کوله چي د نورو هیوادونو، په ځانګړي ډول د ختيځ بلاک د هیوادونو ستوري ختونکو د فضايي سپړنو په پروګرامونو کي شامل کړي. د شوروي فضايي پروګرام په چوکاټ کي د عبدالاحد مومند ګډون د افغانستان د خلق ديموکراتيک ګوند د واکمنۍ پر مهال يو مهم سمبوليک او سياسي ارزښت درلود.
عبدالاحد مومند د قوماندان ولاديمير لياخوف او والري پلياکوف سره يو ځای د درې کسيزې ډلې غړی وو چي د سايوز ټي ام–۶ په ماموريت کې ئې برخه اخيستې وه. دوی په هوایي راکیټ د (۱۳۶۷ل) کال د وږي پر ۷مه د بايکونور فضائي اډې څخه فضا ته پورته سول او تر وږي ۱۶مي پوري ئې د ٨ شپو او ورځو، ۲۰ ساعتونو او ۲۶ دقيقو لپاره په فضا کښي ماموريت ترسره کړ.
د دوی فضائي بېړۍ د مير فضايي تمځای سره وموښتل او ستورو ختونکو د خپل سفر پر مهال بېلابیلي علمي او فضائي څېړني ترسره کړې.
مرحوم مومند صاحب د سرطان د ناروغۍ له کبله نن د (جوزا ۳۱مه ۱۴۰۵ل.) کال د آلمان په یوه روغتون کي خپله ساه ورکړه.
د هغه مړینه د هیواد لپاره ستره ضایعه وه او په پار ئې د علمي ځوانانو نړۍ ګروپ ژوره خواشني څرګندوي.
کاشکي د نوموړي پوهه او تجربې د دا څو لسیزو په لړ کي د هیوادوالو سره په حضوري شکل پاته سوي وای. نن به مو د یوه مومند پر ځای په زرګونه نور داسي روزلي خلک لرلای، تر څو د اوسني او راتلونکو نسلونو د علمي او عملي بقاء لپاره مو لوی ګام پورته کړی وای.
موږ د مرحوم مومند ارواه ته د عقیدت سره ګلونه وړاندي کوو. د اوسني حکومت څخه ئې وطن ته د رالېږدولو او په ځانګړي ځای کي د دفن کولو غوښتنه کوو.
د هغه دا لاسته راوړنه باید یوازي د هغه تر شخصیت او شخصي ژوند پوري محدوده نه سي او نه هم د بهرني او داخلي سیاستونو قرباني سي. دا ویاړ باید د ټوله ملت لپاره د تاریخ د صفحو یوه برخه وګرځېږي.
په درنښت
د علمي ځوانانو نړۍ فرهنګي کمېټه!